De We Doen Het Samen-coalitie ervaart het belang van het werk van de provincies en heeft ze daarom samen gebracht. Om van elkaar te leren en om in gesprek te gaan over hoe initiatieven zo goed mogelijk ondersteund kunnen worden.
Want ook vanuit de provincies wordt de kracht van bewonersinitiatieven gezien en gevoeld en daar dragen ze dan ook graag een steentje aan bij. Iedere provincie heeft namelijk zo haar eigen regelingen, programma’s en manieren waarop zij initiatieven vanuit de samenleving ondersteunen. Tim Smit van de Provincie Gelderland en Ritsert Inia van de Provincie Limburg vertellen over hun aanpak.
Leefbaarheid
Tim werkt inmiddels elf jaar bij de Provincie Gelderland, waar sinds een jaar of negen vanuit het ‘Programma Leefbaarheid’ ook lokale bewonersinitiatieven worden ondersteund. Aanvankelijk nog met kleinere subsidies voor lokale projecten en daarna vanuit een speciale regeling voor dorpendeals. Nu in de huidige coalitieperiode het thema leefbaarheid als eerste hoofdstuk in het coalitieakkoord staat, is er nog meer ruimte om deze wijken- en dorpendeals verder te ontwikkelen. In Limburg werd ook al langer aan leefbaarheid gewerkt, maar dit thema heeft ook daar onder het huidige college echt de vleugels kunnen uitslaan, waarbij ook naar Gelderland werd gekeken ter inspiratie.
Inwoners weten wat er nodig is
Zo ontwikkelde zich in Limburg de Leefbaarheidsaanpak met als uitgangspunt dat inwoners zelf het beste weten waar behoefte aan is in hun buurt. In beide provincies werd ook een samenwerkingsfonds opgericht met het Oranje Fonds. Met het ‘Limburg Samen Sterk Fonds’ en het Gelderse ‘Verbind je buurt!’ worden initiatieven laagdrempelig ondersteund om een extra impuls te geven aan sociale verbinding en leefbaarheid.
Meer dan financiële steun alleen
Lang niet alle bewonersinitiatieven hebben enkel behoefte aan financiële steun, voor sommigen is kennis, advies en een netwerk minstens zo belangrijk. Tim: “Bij ons in Gelderland kunnen buurtbewoners met goede ideeën terecht voor praktische ondersteuning en advies bij de ‘Leefbaarheidsalliantie Gelderland’, een samenwerking van de lokaal gewortelde organisaties Zorgbelang Inclusief, Spectrum, Vereniging Dorpshuizen en Kleine Kernen Gelderland (DKK). Dankzij deze samenwerking wordt de ondersteuning vanuit de provincie ook goed gevonden.”
Ritsert Inia van Provincie Limburg: “Ik werk nu zo’n 1,5 jaar voor de provincie aan het ondersteunen van initiatieven, onder andere van bewoners. Het is het cement van de samenleving en ik ben positief verrast door wat er op dat gebied gaande is. Het geeft me als persoon ook hoop in tijden waarin het soms net lijkt of polarisatie de boventoon voert. Er gebeuren juist ook zoveel positieve dingen op lokaal niveau.”
Ritsert vertelt verder: “Voor bewoners staat de provincie gevoelsmatig soms wat op afstand. Mede daarom zijn we In Limburg gestart met ‘BuurtBooster’, een samenwerkingsverband van de provincie met Burgerkracht Limburg, Huis voor de Kunsten Limburg, Katalys, Spil in de Wijk en Vereniging Kleine Kernen Limburg. We maken dankbaar gebruik van het netwerk en de expertise van deze organisaties. Initiatiefnemers kunnen bij BuurtBooster terecht voor advies, waardevolle contacten of financiële steun. Zo is er een jaarlijks BuurtBooster festival met een fondsenplein, een feestelijk moment waarbij ook de verbinding onderling veel oplevert.”
Samenwerking stimuleren bij grotere projecten
In beide provincies is daarnaast ook nog de mogelijkheid om grotere projecten rondom leefbaarheid te ondersteunen. Via de ‘Wijken- en dorpendeal’ in Gelderland met een bijdrage tot €400.000,- en in Limburg met de ‘Subsidie Leefbaarheid publieke initiatieven’ voor aanvragen tot maximaal een miljoen euro. In Gelderland is daarbij het uitgangspunt dat het plan zelf vanuit de lokale gemeenschap moet komen en dat een gemeente de aanvraag doet. Zo werkt deze regeling ook door om de samenwerking tussen gemeenten en lokale gemeenschapsinitiatieven te versterken.
Tim: “Het is echt indrukwekkend wanneer je bij zo’n project op locatie komt kijken en merkt hoe ontzettend blij de bewoners zijn dat ze het vertrouwen krijgen van de provincie. Juist om dat te doen, waarvan zij weten dat het de leefbaarheid in hun eigen buurt of dorp ten goede komt. Dan gaat het ook pas echt leven en zie je zelf het plezier waarmee ze dat doen en wat de lokale impact van zo’n initiatief betekent voor mensen.”
De rol van de provincies
Twee prachtige voorbeelden van provincies die op deze manier echt het verschil kunnen maken voor initiatieven vanuit de samenleving. Maar ook in de andere provincies van Nederland zijn er speciale regelingen om bewonersinitiatieven te versterken. Het budget dat hiervoor beschikbaar is gesteld, verschilt wel flink per provincie. Vanuit de We Doen Het Samen-coalitie brengen we daarom de medewerkers vanuit al deze provincies samen om ervaringen te delen en elkaar ook te inspireren of soms gewoon bij elkaar af te kijken.
“We hebben als provincie ons lang gefocust op de samenwerking met het bedrijfsleven. De initiatieven vanuit lokale gemeenschappen hebben daardoor nog weinig aandacht gekregen en daar willen we nu mee aan de slag.” Aldus iemand van de Provincie Zuid-Holland tijdens de bijeenkomst op 16 oktober 2026. Daar werkten ze om die reden onlangs ook samen met Social Handprint om lokale circulaire initiatieven een impuls aan te bieden.
- Benieuwd naar welke regelingen er in jouw provincie bestaan? De LVKK maakte een overzicht van de mogelijkheden voor bewonersinitiatieven in de verschillende provincies
